Ատամնաքար և ատամնափառ․ ինչո՞վ են դրանք տարբերվում և ինչու է պետք հեռացնել

Ատամնաքար և ատամնափառ․ ինչո՞վ են դրանք տարբերվում և ինչու է պետք հեռացնել

Ատամների վրա երբեմն կարող է առաջանալ փափուկ, գրեթե անտեսանելի շերտ, իսկ որոշ ժամանակ անց այն կարող է վերածվել կոշտ նստվածքի, որը սովորական ատամի խոզանակով այլևս հնարավոր չէ հեռացնել։

Սրանք ատամնափառն ու ատամնաքարն են։ Թեև երկուսն էլ կապված են բերանի խոռոչի ոչ բավարար հիգիենայի հետ, դրանք նույնը չեն և պահանջում են տարբեր մոտեցում։

Ատամնափառի ժամանակին հեռացումը կարևոր է ոչ միայն ատամների մաքրության և արտաքին տեսքի, այլև կարիեսի ու լնդերի խնդիրների կանխարգելման համար։

Ի՞նչ է ատամնափառը

Ատամնափառը ատամների մակերեսին առաջացող փափուկ, կպչուն շերտ է, որը հիմնականում բաղկացած է բակտերիաներից, սննդի մնացորդներից և բերանի խոռոչի այլ բաղադրիչներից։

Այն անընդհատ ձևավորվում է, հատկապես սնունդ ընդունելուց հետո։ Եթե ատամները ճիշտ և կանոնավոր չեն մաքրվում, ատամնափառը կարող է կուտակվել ատամների մակերեսին և հատկապես լնդերի եզրագծի մոտ։

Ատամնափառը միշտ չէ, որ հեշտ է տեսնել։ Երբեմն այն կարող է գրեթե անտեսանելի լինել, սակայն դա չի նշանակում, որ այն վնասակար չէ։

Բակտերիաները, որոնք գտնվում են ատամնափառի մեջ, կարող են նպաստել թթուների առաջացմանը։ Դրանք վնասում են ատամի էմալը և կարող են նպաստել կարիեսի զարգացմանը։

Ինչպե՞ս է առաջանում ատամնաքարը

Եթե ատամնափառը կանոնավոր կերպով չի հեռացվում, այն կարող է աստիճանաբար կարծրանալ՝ բերանի խոռոչի թքի մեջ առկա հանքանյութերի ազդեցությամբ։ Արդյունքում ձևավորվում է ատամնաքար։

Ատամնաքարը շատ ավելի կոշտ է, քան ատամնափառը, և այն արդեն հնարավոր չէ լիարժեք հեռացնել սովորական ատամի խոզանակով կամ թելով։

Այն կարող է առաջանալ ինչպես ատամների տեսանելի մակերեսների, այնպես էլ լնդերի եզրագծի մոտ, իսկ որոշ դեպքերում՝ նաև լնդի տակ։

Ատամնափառի և ատամնաքարի հիմնական տարբերությունը

Պարզ ասած՝ ատամնափառը փափուկ շերտ է, իսկ ատամնաքարը՝ կարծրացած ատամնափառ։

Ատամնափառը հնարավոր է հեռացնել ճիշտ և կանոնավոր տնային հիգիենայի միջոցով՝ ատամները խոզանակով մաքրելով և միջատամնային հատվածները համապատասխան միջոցներով մաքրելով։

Իսկ արդեն ձևավորված ատամնաքարը պահանջում է մասնագիտական հեռացում։

Հենց այդ պատճառով կարևոր է թույլ չտալ, որ ատամնափառը երկար ժամանակ մնա ատամների վրա և կարծրանա։

Ինչո՞ւ է ատամնաքարը վնասակար

Ատամնաքարը միայն էսթետիկ խնդիր չէ։ Այն կարող է ստեղծել պայմաններ, որոնց դեպքում ավելի հեշտ է կուտակվում նոր ատամնափառը, իսկ լնդերը կարող են գրգռվել և բորբոքվել։

Ատամնաքարի առկայության դեպքում կարող են առաջանալ՝

լնդերի կարմրություն,

լնդերի այտուց,

ատամները մաքրելիս արյունահոսություն,

բերանի տհաճ հոտ,

լնդերի զգայունություն։

Եթե լնդերի բորբոքումը երկար ժամանակ անտեսվում է, այն կարող է ավելի խորանալ և ախտահարել ատամը շրջապատող հյուսվածքները։ Այդ պատճառով լնդերի արյունահոսությունը չարժե համարել պարզապես «նորմալ» երևույթ։

Կարո՞ղ է ատամնաքարը ինքնուրույն հեռանալ

Սովորաբար՝ ոչ։ Ատամնաքարը կարծրացած նստվածք է, և այն տանը փորձել քերել սուր առարկաներով կամ այլ մեխանիկական միջոցներով վտանգավոր է։ Այդպիսի փորձերը կարող են վնասել ատամի կամ լնդի հյուսվածքները։

Ատամնաքարի հեռացումը պետք է իրականացնի մասնագետը՝ համապատասխան գործիքներով և տեխնիկայով։

Ի՞նչ է պրոֆեսիոնալ ատամների մաքրումը

Պրոֆեսիոնալ մաքրման ընթացքում ատամնաբույժը կամ հիգիենիստը հեռացնում է ատամնաքարն ու այն նստվածքները, որոնք հնարավոր չէ լիարժեք հեռացնել տնային պայմաններում։

Մաքրումը կարող է ներառել նաև ատամների մակերեսի փափուկ նստվածքների և պիգմենտային գունավորման հեռացում։ Անհրաժեշտության դեպքում կարող է կիրառվել նաև Air Flow՝ ատամների մակերեսից փափուկ նստվածքների և մակերեսային գունավորման մաքրման համար։

Պրոֆեսիոնալ մաքրումը չի փոխարինում ամենօրյա խնամքին։ Դրա նպատակը տնային հիգիենան լրացնելն է և այն հատվածները մաքրելը, որոնց հասնելը տանը դժվար է։

Արդյո՞ք ատամնաքարի հեռացումը վնասում է էմալը

Ճիշտ կատարված պրոֆեսիոնալ մաքրումը չի նախատեսում ատամի առողջ հյուսվածքը վնասել։

Շատ մարդիկ ատամնաքարի հեռացումից հետո նկատում են, որ ատամների մակերեսը դարձել է ավելի հարթ, իսկ երբեմն ատամներն ավելի «թեթև» կամ նույնիսկ փոքր-ինչ զգայուն են թվում։ Սա կարող է կապված լինել նախկինում կուտակված նստվածքների հեռացման և լնդերի վիճակի հետ։

Եթե մաքրումից հետո զգայունությունը պահպանվում է կամ արտահայտված է, անհրաժեշտ է տեղեկացնել բժշկին, որպեսզի գնահատվի դրա պատճառը։

Ինչպե՞ս կանխել ատամնափառի և ատամնաքարի կուտակումը

Ատամնաքարի առաջացումը լիովին կանխել միշտ հնարավոր չէ, քանի որ դրա ձևավորման վրա կարող են ազդել նաև թքի բաղադրությունը և անհատական առանձնահատկությունները։ Սակայն ճիշտ խնամքը կարող է զգալիորեն նվազեցնել դրա կուտակումը։

Կարևոր է՝

ատամները մաքրել օրական երկու անգամ,

օգտագործել ֆտոր պարունակող ատամի մածուկ,

ամեն օր մաքրել միջատամնային տարածքները,

ուշադրություն դարձնել լնդերի եզրագծին,

սահմանափակել հաճախակի քաղցր սննդի և ըմպելիքների օգտագործումը,

պարբերաբար այցելել ատամնաբույժի,

անհրաժեշտության դեպքում կատարել պրոֆեսիոնալ ատամների մաքրում։

Ինչո՞ւ է կարևոր նաև ատամնաքարը հեռացնել լնդերի հատվածից

Ատամնաքարը հաճախ կուտակվում է հենց լնդերի եզրագծի մոտ, որտեղ տնային պայմաններում մաքրելը կարող է դժվար լինել։

Այդ հատվածում նստվածքների առկայությունը կարող է նպաստել լնդերի մշտական գրգռմանը։ Եթե նկատում եք, որ ատամները լվանալիս լնդերը հաճախ արյունահոսում են, այտուցված են կամ ունեն կարմրություն, դա արդեն պատճառ է ատամնաբույժի դիմելու համար։

Միայն ատամնաքարը հեռացնելը երբեմն բավարար չէ․ բժիշկը պետք է նաև գնահատի լնդերի վիճակը և որոշի՝ անհրաժեշտ է արդյոք լրացուցիչ բուժում կամ ավելի մանրամասն հետազոտություն։

Ո՞ր դեպքերում է պետք դիմել ատամնաբույժի

Պրոֆեսիոնալ մաքրումը պետք չէ դիտարկել միայն որպես ատամների սպիտակեցման կամ արտաքին տեսքը բարելավելու միջոց։

Արժե դիմել ատամնաբույժի, եթե նկատում եք՝

ատամների վրա կոշտ դեղնավուն կամ շագանակագույն նստվածքներ,

ատամները մաքրելիս լնդերի արյունահոսություն,

լնդերի կարմրություն կամ այտուց,

բերանի տհաճ հոտ,

ատամների միջև կամ լնդերի եզրագծի մոտ կուտակումներ,

ատամների գույնի փոփոխություն կամ պիգմենտավորում։

Բժիշկը կգնահատի բերանի խոռոչի ընդհանուր վիճակը և անհրաժեշտության դեպքում կառաջարկի համապատասխան մաքրում կամ բուժում։

Հաճախ տրվող հարցեր

Ատամնափառն ու ատամնաքարը նույն բա՞նն են։

Ոչ։ Ատամնափառը փափուկ, կպչուն շերտ է, որը ձևավորվում է ատամների վրա։ Եթե այն ժամանակին չի հեռացվում, կարող է կարծրանալ և վերածվել ատամնաքարի։

Կարելի՞ է ատամնաքարը հեռացնել տանը։

Արդեն ձևավորված ատամնաքարը սովորական խոզանակով հնարավոր չէ լիարժեք հեռացնել։ Այն ինքնուրույն քերելու փորձը կարող է վնասել լնդերը կամ ատամի մակերեսը։ Ատամնաքարի հեռացումը պետք է իրականացնի մասնագետը։

Ատամնաքարը միայն էսթետիկ խնդիր է՞։

Ոչ։ Այն կարող է նպաստել ատամնափառի կուտակմանը, լնդերի գրգռմանը և բորբոքմանը, ուստի կարևոր է ժամանակին գնահատել և հեռացնել այն։

Որքա՞ն հաճախ պետք է կատարել պրոֆեսիոնալ մաքրում։

Չկա բոլորի համար նույն հաճախականությունը։ Այն կախված է բերանի խոռոչի հիգիենայից, ատամնաքարի կուտակման արագությունից, լնդերի վիճակից և այլ անհատական գործոններից։ Անհրաժեշտ հաճախականությունը կարող է որոշել ատամնաբույժը զննման արդյունքում։

Եթե ատամներս ամեն օր մաքրում եմ, կարո՞ղ է ատամնաքար առաջանալ։

Այո։ Ճիշտ հիգիենան զգալիորեն նվազեցնում է ատամնափառի և ատամնաքարի կուտակումը, սակայն որոշ մարդկանց մոտ ատամնաքարը կարող է ավելի արագ ձևավորվել՝ կախված նաև թքի բաղադրությունից և անհատական առանձնահատկություններից։